Senagat önümçiliginiň köp senariýalarynda ýokary temperatura gurşawy köp duş gelýän, ýöne örän kyn. Polat eretmekde güýçli ýanan otlar, aýna önümçiliginde ýokary temperatura peçleri ýa-da himiki önümçilikde ýokary temperatura reaktorlary bolsun, materiallaryň ýokary temperatura garşylygyna berk talaplar goýulýar. Bu ýokary temperatura meýdanlarynda möhüm rol oýnaýan we gözardy edilip bilinmeýän bir material bar, ol bolsakremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary.
Kremniý karbidi, himiki düzümi nukdaýnazaryndan, iki elementden ybarat bolan birleşmedir: kremniý (Si) we uglerod (C). Adynda "kremniý" sözüniň bolmagyna garamazdan, onuň daşky görnüşi gündelik durmuşymyzda görýän kremniý materiallaryndan düýpgöter tapawutlanýar. Kremniý karbidi adatça berk teksturaly we ýokary berklikli gara ýa-da ýaşyl kristallar görnüşinde peýda bolýar. Aýnany dyrnaklamak üçin ulanylanda, aýnada aňsatlyk bilen yz galdyrýar, kiçi pyçak bilen ýagy kesmek ýaly.
Kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklarynyň ýokary temperatura şertlerinde tapawutlanmagynyň sebäbi, olaryň ajaýyp häsiýetleriniň toplumy bilen baglanyşyklydyr. Birinjiden, ol örän ýokary temperatura çydamlylygyna, örän ýokary ereme nokadyna eýedir, bu bolsa onuň umumy ýokary temperatura senagat şertlerinde durnukly galyp biljekdigini we aňsatlyk bilen ýumşamaýandygyny, deformasiýa bolmaýandygyny ýa-da eremejekdigini aňladýar. Polat eretmek pejiniň içindäki temperatura asmanda galsa, beýleki materiallar eýýäm "ýük göterip" başlan bolmagy mümkin, ýöne kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary "saklap" we pejiň göwdesini goramak we önümçiligi saklamak jogapkärçiligini yzygiderli öz üstüne alyp biler.
Kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklarynyň himiki durnuklylygy hem örän ajaýypdyr. Ol dürli himiki gurşawlara gowy garşylyk görkezýär we güýçli aşyndyryjy kislotalaryň ýa-da şel maddalarynyň oňa zyýan ýetirmegi kyn. Himiki önümçilikde dürli aşyndyryjy himiki maddalara köplenç duş gelýär. Reaksiýa enjamlarynyň örtügi hökmünde kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklaryny ulanmak enjamlaryň poslamagynyň öňüni netijeli alyp biler, enjamyň hyzmat ediş möhletini uzaldyp we önümçilik çykdajylaryny azaldyp biler.
Ýokardaky häsiýetlerden başga-da, kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary gowy aşynma garşylygyna we ýokary berkligine eýedir. Material eroziýasynyň käbir ýokary temperaturaly gurşawlarynda, mysal üçin, sement zawodlaryndaky siklon bölüjileri we kalsinasiýa peçleri ýaly, kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary aşynma garşy häsiýetleri sebäpli material sürtülmesinden ýüze çykýan ýitgileri azaldyp, enjamlaryň kadaly işlemegini üpjün edip biler. Onuň ýokary berkligi oňa belli bir basyş we täsir güýçlerine çydamly bolmaga, çylşyrymly senagat gurşawlarynda gurluş bitewüligini saklamaga mümkinçilik berýär.
Kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklary senagat pudagynda giňden ulanylýar. Polat senagatynda ol domna peçleri we gyzgyn domna peçleri ýaly enjamlarda giňden ulanylýar. Domna peçiniň içinde ýokary temperaturada ereýän demir we şlak örtük materiallaryna örän ýokary talaplary goýýar. Kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklary, ýokary temperatura çydamlylygy we eroziýa çydamlylygy bilen, örtük materiallary üçin ideal saýlawa öwrüldi, domna peçiniň hyzmat möhletini netijeli uzaldyp, polat önümçiliginiň netijeliligini we hilini ýokarlandyrdy. Gyzgyn domna peçinde kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklary ýylylygy netijeli saklap we çykaryp bilýän, domna peçi üçin ýokary temperaturada gyzgyn howany üpjün edýän we energiýany ulanmagyň netijeliligini ýokarlandyrýan ýylylygy saklaýjy bedenler hökmünde hyzmat edýär.
Demir däl metal eretmek senagatynda, mysal üçin, alýuminiý, mis we beýleki metallary eretmek prosesinde kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary hem möhümdir. Bu metallaryň eretmek temperaturasy deňeşdirme boýunça ýokarydyr we eretmek prosesinde dürli korroziw gazlar we şlaklar emele gelýär. Kremniý karbidiniň gyzgynlyga çydamly bloklary şeýle agyr şertlere gowy uýgunlaşyp, peç enjamlaryny gorap, demir däl metallaryň rahat eretmegini üpjün edip bilýär.
Kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklary keramika we aýna senagatynda hem möhüm ulanylyşa eýedir. Keramika bişirmek ýokary temperaturaly peçlerde amala aşyrylmalydyr. Agtar tagtalary, gutular we ş.m. ýaly ýylylyga çydamly kremniý karbid bloklaryndan ýasalan peçler diňe bir ýokary temperatura çydap bilmän, eýsem bişirmek prosesinde keramika önümleriniň durnuklylygyny we deňligini üpjün edip bilýär, bu bolsa keramika önümleriniň hilini ýokarlandyrmaga kömek edýär. Aýna ereýän peçlerde kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklary örtük we ýylylyk saklaýjy kameralar üçin ulanylýar, olar aýna suwuklygynyň ýokary temperatura eroziýasyna we arassalanmagyna çydap bilýär, şol bir wagtyň özünde peçiň ýylylyk netijeliligini ýokarlandyrýar we energiýa sarp edilişini azaldýar.
Tehnologiýanyň yzygiderli ösmegi we senagatyň yzygiderli ösmegi bilen kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklarynyň ulanylyş mümkinçilikleri has-da giň bolar. Bir tarapdan, ylmy işgärler kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklarynyň işini has-da ýokarlandyrmak we önümçilik çykdajylaryny azaltmak üçin täze taýýarlamak proseslerini we tehnologiýalary yzygiderli öwrenýärler. Mysal üçin, täze sinterleme prosesini ulanmak arkaly kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklarynyň dykyzlygyny we gurluşyny ýokarlandyrmak, şeýlelik bilen olaryň umumy işini gowulandyrmak mümkin. Beýleki tarapdan, täze energiýa we awiakosmos ýaly täze pudaklaryň çalt ösmegi bilen ýokary temperatura çydamly materiallara bolan isleg hem artýar we kremniý karbidiniň ýylylyga çydamly bloklarynyň bu ugurlarda has uly rol oýnamagyna garaşylýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 2-nji sentýabry